Merhaba msdaşlarım. Bugün mste zor bir konuyu açıklamaya çalışacağım. Birçok mslinin yaşadığı bu sorun atak veya yalancı atak olabilir. Nasıl olduğunu açıklamam gerekirse bilgi beyninizdedir ama o bilgiye ulasmakta zorlanıyorsunuzdur. Evinizde ADSL veya fiber hızlı internet varken bir anda çevirmeli ağ hızına düştüğümüzü düşünün. Korkutucu farkındayım ama merak etmeyin nasıl mücadele edeceğinizi de anlatacağım bu yazıda.
MS ve Beyin Sisi Atakları
1) Kelime Bulma Güçlüğü (Anomik Afazi): Hani bir kelime dilinizin ucuna gelir ama o kelimeyi bir türlü hatırlayamazsınız ya işte o durum. Aklınıza gelemeyen o kelimeyi başka yollarlarla anlatmaya çalışırsınız. Mesela bardak diyemezsiniz de hani şu içine su koyup içtiğiniz şey diyebilirsiniz.
Özellikle konuşurken bir an doğru kelimeyi bulamazsınız ve bu özgüven kaybına yol açabilir.
2) Kısa Süreli Hafıza Kayıpları ("Neden Buradayım?" Sendromu): Mutfağa gittiğinizi düşünün ama gittiğiniz zaman neden gittiğinizi hatırlamıyorsunuz. Başımıza sıklıkla gelen bir durum olabilir bu. Bazen hareketimizi neden yaptığımızı unuturuz. Markete gidip asıl almamız gereken şeyleri almamak gibidir. Ben genel olarak liste yaparım. Markete giderken almam gerekenleri yazarım listeye böylece hiçbir şeyi unutmam. Kağıda veya telefonunuzda liste yapabilirsiniz. Bu listeler hayat kurtarıcı oluyor inanın.
3) Odaklanma ve Dikkat Dağınıklığı: Ms'te beyin sisinin bir diğer etkisi ise odaklanma ve dikkat dağınıklığıdır. Aynı anda birden fazla iş yapma yeteneğiniz zayıflar. Mesela arka planda televizyon çalarken kitap okumakta zorlanırsınız. Birisi sizinle konuşurken uzaklardan gelen en küçük bir ses bile dikkatinizi dağıtır. Benim tavsiyem aynı anda birçok şeyi yapmaya çalışmaktansa işleri sırasıyla yapın. Önce bir işi bitirin sonra diğerine geçin.
4) Zihinsel İşlem Hızında Yavaşlama: Bir menüden yemek seçimi gibi son derece basit olan işler sizin için zorlayıcı olmaya başlar. Birisi size bir soru sorduğu zaman normalden daha uzun süre düşünürsünüz. Rahatsız edici bir durum kabul ediyorum özellikle sosyal hayatımızı olumsuz etkilediği zaman ancak zihninizi çalıştırarak bu konuda daha iyi hale gelebilirsiniz.
5) Karar Verme Güçlüğü (Yönetici İşlev Bozukluğu): Karar vermek sizin için daha zor bir hal alır. Bugün hangi yemeği pişirsem veya hangi kitabı okusam gibi basit kararları bile vermekte zorlanabilirsiniz. Öncelik sırası belirleyin veya kendi secimlerinizi planlayın. Yani her salı günü mantı yapın mesela perşembe günü köfte günü olsun. Bu şekilde kararınızı önceden verdiğiniz için sizin için daha kolay olacaktır.
6) Mekansal Dezenformasyon (Karışıklık): Çok iyi bildiğiniz yollarda bile bir anlık kafa karışıklığı yaşayabilirsiniz. Evinize doğru yürürken acaba sağa mı yoksa sola mı döneceğinize emin olamazsınız. Beyniniz bir anlığına ulaşmak istediği bilgiye ulaşmada sorun yaşayabilir.
Bildiğiniz gibi sıcaklar veya yorgunluk bizde bu tarz zihinsel yalancı atakları tetikleyebilir. Kafanızı soğuk suyla ıslatın, serin bir yerde dinlenin. Eğer birkaç saat içinde düzelmezse kendinizi takip etmeye başlayın zaman içinde kötüleşirseniz doktorunuzla iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca 10 dakikalık hiçbir şeyi düşünmemek beyninizi dinlendirmeye yardımcı olacaktır. Bu sayede beynimizde ki sis dağılmaya başlayacaktır.
Beyin Sisinin Etkisini Azaltmak İcin Egzersizler:
1. Kelime Oyunları (Anomik Afaziye Karşı)
Kategori Bulmaca: Kendi kendine bir kategori seç (örneğin: "Mutfak eşyaları" veya "A harfiyle başlayan şehirler"). 1 dakika içinde kaç tane sayabileceğine bak.
Eş Anlamlı / Zıt Anlamlı: Bir kelime seç ve hemen onun 3 tane eş anlamlısını bulmaya çalış. Bu, kelimeye ulaşan "yolları" çeşitlendirir.
2. Hafıza ve Dikkat Geliştiriciler
Görsel Hafıza Oyunu: Masanın üzerine 5-10 farklı nesne koy. 30 saniye bak, sonra üzerini ört ve hepsini saymaya çalış.
Geriye Sayım: 100'den geriye 7'şer 7'şer saymayı dene (100, 93, 86...). Bu, beynin "işlemci" kısmını (çalışma belleğini) ciddi şekilde zorlar ve güçlendirir.
3. Rutini Bozma Egzersizi (Nörobik)
Beyni şaşırtmak, yeni sinirsel bağlantılar kurmasını sağlar:
4. Ters El Kullanımı: Eğer sağlaksanız dişinizi sol elinizle fırçalamayı deneyin.
Farklı Güzergah: Markete giderken her zaman gittiğiniz yolun bir sokak yanından gidin. Bu, o "mekansal kafa karışıklığını" yenmek için beyni uyanık tutar.
5. Dijital ve Klasik Destekler
Sudoku ve Satranç: Sayısal ve stratejik düşünme yeteneğini canlı tutar.
Sesli Kitap Dinlerken Not Alma: Hem duyma hem de yazma koordinasyonunu aynı anda çalıştırır, odaklanma süresini artırır.
6. Zihinsel Gevşeme (Aşırı Isınmaya Karşı)
5-4-3-2-1 Tekniği: Sis çok yoğunlaştığında durun ve etrafınızda:
Gördüğünüz 5 nesneyi,
Dokunabildiğiniz 4 dokuyu,
Duyduğunuz 3 sesi,
Kokladığınız 2 kokuyu,
Tadını alabildiğiniz 1 şeyi sayın.
Bu, zihni "şimdiye" getirir ve o karmaşadan çıkarır.
Dostlar, beynimiz bir kas gibidir; kullanmadıkça zayıflar, doğru egzersizle güçlenir. Bu küçük oyunları gün içinde 'zihin molası' olarak yapın. Göreceksiniz ki o sis, siz ışığı yaktıkça yavaş yavaş dağılacaktır.
Birçoğumuzun yaşadığı beyin sisinin anlatmaya çalıştım umarım size faydalı olabilmişimdir. Unutmayın beynimizde bedenimizdeki kaslar gibidir ve onu çalıştırdıkça güçlenir. Unutmayın hayat kalitemizi arttırmak bizim elimizde. Bunu yapacağınıza yürekten inanıyorum yeterki isteyin. Herşeyi başarabiliriz biz.
MS ve Beyin Sisi Atakları
1) Kelime Bulma Güçlüğü (Anomik Afazi): Hani bir kelime dilinizin ucuna gelir ama o kelimeyi bir türlü hatırlayamazsınız ya işte o durum. Aklınıza gelemeyen o kelimeyi başka yollarlarla anlatmaya çalışırsınız. Mesela bardak diyemezsiniz de hani şu içine su koyup içtiğiniz şey diyebilirsiniz.
Özellikle konuşurken bir an doğru kelimeyi bulamazsınız ve bu özgüven kaybına yol açabilir.
2) Kısa Süreli Hafıza Kayıpları ("Neden Buradayım?" Sendromu): Mutfağa gittiğinizi düşünün ama gittiğiniz zaman neden gittiğinizi hatırlamıyorsunuz. Başımıza sıklıkla gelen bir durum olabilir bu. Bazen hareketimizi neden yaptığımızı unuturuz. Markete gidip asıl almamız gereken şeyleri almamak gibidir. Ben genel olarak liste yaparım. Markete giderken almam gerekenleri yazarım listeye böylece hiçbir şeyi unutmam. Kağıda veya telefonunuzda liste yapabilirsiniz. Bu listeler hayat kurtarıcı oluyor inanın.
3) Odaklanma ve Dikkat Dağınıklığı: Ms'te beyin sisinin bir diğer etkisi ise odaklanma ve dikkat dağınıklığıdır. Aynı anda birden fazla iş yapma yeteneğiniz zayıflar. Mesela arka planda televizyon çalarken kitap okumakta zorlanırsınız. Birisi sizinle konuşurken uzaklardan gelen en küçük bir ses bile dikkatinizi dağıtır. Benim tavsiyem aynı anda birçok şeyi yapmaya çalışmaktansa işleri sırasıyla yapın. Önce bir işi bitirin sonra diğerine geçin.
4) Zihinsel İşlem Hızında Yavaşlama: Bir menüden yemek seçimi gibi son derece basit olan işler sizin için zorlayıcı olmaya başlar. Birisi size bir soru sorduğu zaman normalden daha uzun süre düşünürsünüz. Rahatsız edici bir durum kabul ediyorum özellikle sosyal hayatımızı olumsuz etkilediği zaman ancak zihninizi çalıştırarak bu konuda daha iyi hale gelebilirsiniz.
5) Karar Verme Güçlüğü (Yönetici İşlev Bozukluğu): Karar vermek sizin için daha zor bir hal alır. Bugün hangi yemeği pişirsem veya hangi kitabı okusam gibi basit kararları bile vermekte zorlanabilirsiniz. Öncelik sırası belirleyin veya kendi secimlerinizi planlayın. Yani her salı günü mantı yapın mesela perşembe günü köfte günü olsun. Bu şekilde kararınızı önceden verdiğiniz için sizin için daha kolay olacaktır.
6) Mekansal Dezenformasyon (Karışıklık): Çok iyi bildiğiniz yollarda bile bir anlık kafa karışıklığı yaşayabilirsiniz. Evinize doğru yürürken acaba sağa mı yoksa sola mı döneceğinize emin olamazsınız. Beyniniz bir anlığına ulaşmak istediği bilgiye ulaşmada sorun yaşayabilir.
Bildiğiniz gibi sıcaklar veya yorgunluk bizde bu tarz zihinsel yalancı atakları tetikleyebilir. Kafanızı soğuk suyla ıslatın, serin bir yerde dinlenin. Eğer birkaç saat içinde düzelmezse kendinizi takip etmeye başlayın zaman içinde kötüleşirseniz doktorunuzla iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca 10 dakikalık hiçbir şeyi düşünmemek beyninizi dinlendirmeye yardımcı olacaktır. Bu sayede beynimizde ki sis dağılmaya başlayacaktır.
Beyin Sisinin Etkisini Azaltmak İcin Egzersizler:
1. Kelime Oyunları (Anomik Afaziye Karşı)
Kategori Bulmaca: Kendi kendine bir kategori seç (örneğin: "Mutfak eşyaları" veya "A harfiyle başlayan şehirler"). 1 dakika içinde kaç tane sayabileceğine bak.
Eş Anlamlı / Zıt Anlamlı: Bir kelime seç ve hemen onun 3 tane eş anlamlısını bulmaya çalış. Bu, kelimeye ulaşan "yolları" çeşitlendirir.
2. Hafıza ve Dikkat Geliştiriciler
Görsel Hafıza Oyunu: Masanın üzerine 5-10 farklı nesne koy. 30 saniye bak, sonra üzerini ört ve hepsini saymaya çalış.
Geriye Sayım: 100'den geriye 7'şer 7'şer saymayı dene (100, 93, 86...). Bu, beynin "işlemci" kısmını (çalışma belleğini) ciddi şekilde zorlar ve güçlendirir.
3. Rutini Bozma Egzersizi (Nörobik)
Beyni şaşırtmak, yeni sinirsel bağlantılar kurmasını sağlar:
4. Ters El Kullanımı: Eğer sağlaksanız dişinizi sol elinizle fırçalamayı deneyin.
Farklı Güzergah: Markete giderken her zaman gittiğiniz yolun bir sokak yanından gidin. Bu, o "mekansal kafa karışıklığını" yenmek için beyni uyanık tutar.
5. Dijital ve Klasik Destekler
Sudoku ve Satranç: Sayısal ve stratejik düşünme yeteneğini canlı tutar.
Sesli Kitap Dinlerken Not Alma: Hem duyma hem de yazma koordinasyonunu aynı anda çalıştırır, odaklanma süresini artırır.
6. Zihinsel Gevşeme (Aşırı Isınmaya Karşı)
5-4-3-2-1 Tekniği: Sis çok yoğunlaştığında durun ve etrafınızda:
Gördüğünüz 5 nesneyi,
Dokunabildiğiniz 4 dokuyu,
Duyduğunuz 3 sesi,
Kokladığınız 2 kokuyu,
Tadını alabildiğiniz 1 şeyi sayın.
Bu, zihni "şimdiye" getirir ve o karmaşadan çıkarır.
Dostlar, beynimiz bir kas gibidir; kullanmadıkça zayıflar, doğru egzersizle güçlenir. Bu küçük oyunları gün içinde 'zihin molası' olarak yapın. Göreceksiniz ki o sis, siz ışığı yaktıkça yavaş yavaş dağılacaktır.
Birçoğumuzun yaşadığı beyin sisinin anlatmaya çalıştım umarım size faydalı olabilmişimdir. Unutmayın beynimizde bedenimizdeki kaslar gibidir ve onu çalıştırdıkça güçlenir. Unutmayın hayat kalitemizi arttırmak bizim elimizde. Bunu yapacağınıza yürekten inanıyorum yeterki isteyin. Herşeyi başarabiliriz biz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder